اين‌كه در نزد خدا دروغگو محسوب مىشود . » ، « 1 » ، و خداى سبحان مىگويد : « إِنَّما يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِآياتِ اللَّهِ . » « 2 » ، و قرآن كريم از اين مرحله جلوتر مىرود ، و به اين مقدار بسنده نمىكند كه ما را مطّلع سازد ، از اين‌كه دروغ بالاترين فساد است ، بلكه براى ما بازگو مىكند كه دروغ صفت ضدّ ايمان است ، از آن جهت كه با ايمان اخلاقى ناسازگار است . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بنا به حديثى كه ابو هريره نقل كرده ، مىفرمايد : « زناكار در وقتى كه زنا مىكند ، در آن حال مؤمن نيست و مىگسار در هنگام مىگسارى ، ايمان ندارد و دزد درحالىكه دزدى مىكند ، ايمان از او سلب شده ديگر مؤمن نيست . » « 3 » به اين ترتيب رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين ناسازگارى با ايمان را به همهء گناهان كبيره و محرّمات اصلى - و دست‌كم - در لحظهء ارتكاب آنها ، گسترش مىدهد ، بنابراين ؛ در آن لحظه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به‌طور مؤكّد مىفرمايد كه ايمان از اعماق قلب گنهكار بيرون مىرود و در نزد تبهكار و فاسق چيزى جز يك انديشهء مبهم و ابرگونه‌اى نمىماند ، گويى كه بالاى سرش سايه‌اى قرار دارد : « وقتى كه شخص مرتكب زنا مىشود ، ايمان از قلب او بيرون مىرود و روى سرش چون سايه‌اى مىگردد ، و چون پليدى از او دور گردد ، دوباره ايمان بازمىگردد . » « 4 » . امّا انگيزه و دليلى ندارد كه ما از نصوص و روايات بيشترى در اين مورد نقل كنيم كه آنها ما را بسى دور تر مىبرند و ما بايد به

--> ( 1 ) - ر ك : صحيح بخارى : 5 / 3261 ، حديث 5743 ؛ كافى : 2 / 105 ، حديث 9 ؛ صحيح مسلم : 4 / 2014 ، حديث 2607 ؛ صحيح ابن حبّان : 1 / 508 ؛ حديث 273 ، تحف العقول : 14 ؛ المستدرك على الصّحيحين : 1 / 217 ، حديث 440 ؛ سنن دارمى : 2 / 388 ، حديث 2715 ؛ مسند احمد : 1 / 430 ، حديث 4095 ؛ وسائل الشيعه : 12 / 162 ؛ مسند ابو يعلى : 9 / 71 ، حديث 5138 ؛ صفوة الصّفوة : 1 / 410 ؛ بحار الأنوار : 68 / 7 ، حديث 8 . ( 2 ) - نحل ( 16 ) آيهء 105 : تنها كسانى كه ( به مردان حق ) دروغ مىبندند كه ايمان به آيات الهى ندارند . ( 3 ) - ر ك : صحيح بخارى 2 / 875 ، حديث 2343 و 5 / 2120 ، حديث 5256 و 6 / 2487 ، حديث 6390 و ص 2489 ، حديث 6400 و ص 2497 ؛ حديث 6424 ، خصال شيخ صدوق ، ص 608 ؛ مجمع الزّوائد : 1 / 100 ، صحيح ابن حبّان : 1 / 414 ، حديث 186 ؛ سنن ترمذى : 5 / 15 ، حديث 2625 ؛ تحف العقول : ص 241 ؛ سنن دارمى : 2 / 156 ، حديث 2106 ؛ سنن ابى داوود : 4 / 221 ، حديث 4689 ؛ سنن كبرا : 3 / 327 ، حديث 5169 ؛ تهذيب الأحكام : 6 / 371 ؛ المعجم الأوسط : 1 / 175 ، حديث 534 ؛ مسند احمد : 2 / 243 ، حديث 7316 ؛ صحيح مسلم : 1 / 76 ، حديث 57 ؛ وسائل الشّيعه : 17 / 169 . ( 4 ) - ر ك : سنن ترمذى : 5 / 15 ، حديث 2625 ، اين حديث را ابن ربيع شيبانى در كتاب التّيسير بخش ملحقات ، باب اوّل نقل كرده است ؛ كشف الخفاء : 1 / 95 ، حديث 243 ؛ الفردوس بمأثور الخطاب : 1 / 293 ، حديث 1152 ؛ تحفهء احوذى : 7 / 315 ؛ فيض القدير : 1 / 367 .